Description
Atgongslýkil
“Atgongslýkil” er ikki ein bók. Tað er ein inngongdarmekanisma: ein gátt dulnevnd sum útgáva og ein tilvitaður brotnaður í tí vanliga háttinum, sum lesarin upplivir seg sjálvan. Tí hoyrir teksturin ikki til bókmentir sum marknað og heldur ikki til frásøgn sum undirhald. Hann hoyrir til arkitekturin av atgongd, har lesarin ikki verður boðin at skilja, men at fara yvirum. Síðan er ikki ein flata; hon er ein hurð. Somuleiðis er at lesa ikki nýtsla, men avdúking.
Lykilin er symbolskur, men ávirkanin er verulig. Hann er ikki ein lutur, ið verður hildin í hondini, men ein støða, ið verður tikin. Harvið gevur hann atgongd til eitt rúm, har samleiki ikki verður arvaður, men skapaður. Í hesum rúmi hvørvur trygdin í frágreiðingum, og illusiónin um støðufesti brotnar. “Atgongslýkil” bjóðar ikki eina søgu; í staðin skapar hann eina støðu og setur eina atmosféru. Haraftrat førir hann inn eina tyngd, ið dregur lesaran móti teimum innaru økjunum, sum leingi hava verið undangingin, útsettir ella fjaldir.
Her verður tann siðbundna avtalan millum rithøvund og lesara brotin. Tað er ongin lyfti um undirhald og ongin roynd at sannføra. Í staðin verður ein inngongd skotin upp: teksturin verður ikki keyptur; hann verður tikin ímóti. Lesarin er ikki kundin, men luttakari, og einasta treytin er nærvera.
Málið er tilvitað bert. Tí greiðir tað ikki frá og leiðir ikki við hond; hvør grein virkar sum ein trýstipunktur, og hvør setningur krevur athygli. Eisini tøgnin millum orðini hevur týdning. Lesarin verður settur andlit til andlits við sína egnu støðu, og tørvurin á at flýggja ella rationalisera gerst sjónligur. “Atgongslýkil” lovar ikki sjálvbetra; hann bjóðar uppbýting. Til endans fær lesarin ikki eitt kort, men ein lykil—og lykilin gerst veruligur fyrst, tá ið hann verður tikin.
